Verborgen agenda: Karl Hammer en de jacht op een nazi-schat - recensie van Werner De Graaf over De Hamer van Thor

Op 12 december 2012 stonden de media vol met een meeslepend verhaal over een nog te ontdekken Nazi-schat. De vindplaats van deze schat zou versleuteld zijn in een partituur; een document dat via een aantal omzwervingen in handen gekomen was van een zekere Karl Hammer. Deze man had na 7 jaar vruchteloos zoeken het bijltje erbij neer gegooid en had besloten zijn ontdekking en zijn ervaringen ermee wereldkundig te maken.

Negen jaar na het verschijnen van Dan Browns Da Vinci Code zullen veel mensen dit verhaal afgedaan hebben als een stout staaltje effectbejag. Karl Hammer en zijn uitgeverij deelden de partituur in het boek Gezocht: Codebrekers en loofden bovendien 25.000 euro uit voor de gelukkige vinder van de schat. Dit is een bedrag dat in uitgeefland buitenissig is als het uit de marge van een te verkopen boek moet komen, maar wellicht effectief als het doel is om de scepsis van sommige boekkopers om te doen slaan in kooplust.

In 2015 verscheen echter De Hamer van Thor, geschreven door de Vlaamse auteur Patrick Bernauw en een groep die zich verschuilt achter het pseudoniem Ysa Pastora, en met deze publicatie worden twee grote vraagtekens opgeroepen. Het eerste vraagteken gaat over de aard van de schat. Het tweede betreft de motieven van de aanbrenger van de schatkaart.

Vooropgesteld: De Hamer van Thor is niet een zelfstandig boekwerk. Het moet deel uit gaan maken van een serie van vier boeken rond de Nazi-schat. Deel twee (Het Mysterie van Mittenwald) is recent verschenen en bevat de duiding van de ‘schatkaart’, de door Hammer gepubliceerde partituur. Het is dus logisch dat je na lezing van De Hamer van Thor nog met vragen blijft zitten.

Het boek is ook een sterke reactie op Gezocht: Codebrekers. De verhaallijn van het boek wisselt af tussen de figuur van Karl Hammer en de feiten zoals hij ze geboekstaafd heeft. Dit maakt het lastig om het boek als zelfstandig werk te lezen. De schrijvers willen daarnaast hun bevindingen graag onderbouwen (geheel terecht overigens, zoals zal blijken), maar deze gestructureerde opzet wordt doorkruist door een serie verklaringen die veroorzaakt zijn door een hetze op Facebook rond de figuur van Pastora. De lezer wordt zodoende getransporteerd in een aantal parallelle werelden. We maken de nadagen van de getrouwen rond Hitler mee, en de geschiedenis van het stadje Mittenwald in het naoorlogse Duitsland. Maar ook: we krijgen de link met het familiearchief van Pastora voorgeschoteld. We worden geconfronteerd met Karl Hammer en zijn achtergrond. Maar ook: we zien de meest serieuze schatzoekers met hun verschillende theorieën, en de genoemde Facebookrel. En we krijgen al voorproefjes van de bevindingen van Pastora, die zwaar leunen op niet al te hapklare brokken symboliek. Bernauw realiseert zich dat als hij de lezer waarschuwt: ‘Zet u schrap!’

Het beeld dat overblijft, als de stofwolk aan namen en theorieën is neergedaald, is wel fascinerend. Adolf Hitler, eigenaar van multimiljoenen, benoemt Martin Bormann als zijn executeur-testamentair voordat hij zelfmoord pleegt; het is waarschijnlijk dat Bormann overleden is bij de omsingeling van Berlijn, maar niet zeker. Een aantal nazi’s verenigt zich in de clandestiene verzetsorganisatie Werwolf, onder leiding van Otto Skorzeny; en om die te financieren beroven ze de Reichsbank. Bij de verovering van Duitsland in 1945 ontdekken Amerikanen goud, buitenlandse valuta en waardevolle spullen onder de grond, in de omgeving van Mittenwald; zo was het hoofd van de bergjagersschool in Mittenwald, kolonel Pfeiffer, betrokken bij het verbergen van kostbaarheden. Na de oorlog komen getuigenissen van betrokken bij het bewind en daarbij wordt ook verteld over verdwenen schatten, zoals een zending goudstaven en diamanten van Berlijn naar Mittenwald. Vijf jaar na de oorlog verschijnt Werwolf-topman Skorzeny weer op het toneel als een rijk man. Er is in de geschiedenis dus voldoende aanleiding om een nazi-schat aannemelijk te vinden, en er lijken nog voldoende witte vlekken om te bevolken met je eigen personages.

Wat Bernauw en Pastora doen met die schat aan informatie is het nauwgezet in twijfel trekken van het verhaal van Karl Hammer. Hammer voert een pastoor Otto op, en een Peter Schultz, die volgens beide schrijvers niet erg waarschijnlijk zijn. Bij elk brokje informatie die Hammer geeft, stellen zij een vraag: waarom Skorzeny niet genoemd? waarom Pfeiffer niet? En waarom niet verwezen naar het standaardwerk Nazi Gold, waar Gezocht: Codebrekers een grote overlap mee heeft?

Dat de zoektocht op basis van de partituur spannende momenten oplevert, bewijst ook het verhaal van speurder Lepage, die met een aantal wiskundige axioma’s uitkomt op een kapel op het terrein Buckelwiesen bij Mittelwald, waar hij zelf naar toe gaat om een kijkje te nemen. Deze kapel ligt op het terrein van een hotel; als hij bij de kapel is, komt hij de eigenaar hiervan tegen. Hij lijkt het vertrouwen van deze man te winnen, maar als hij na vertrek contact met hem probeert op te nemen, geeft de man niet thuis. Weet de man meer dan hij zegt te weten? Lepage deelt zijn informatie met Karl Hammer, en Hammer doet er niets mee.

Waarom verwijst Hammer niet naar mogelijke extra informatie? Kent hij deze niet? Of wil hij zich niet in de kaarten laten kijken? Waarom doet hij niets met de informatie van een andere speurder? Is het een platgetreden pad? Of is het niet in zijn belang dat er zaken onderzocht worden? Omdat het een geintje was dat teveel uit de hand gelopen is? Of is er meer aan de hand? Met deze vragen zijn we aangekomen op het eigenlijke onderwerp van De Hamer van Thor: de schrijver van Gezocht: Codebrekers, en de aanbrenger van de ‘schatkaart’: Karl Hammer.

Karl Hammer, of Karl Hammer-Kaatee, geboren in 1969, of in 1959, wordt in De Hamer van Thor op alle mogelijk wijzen gefileerd. Het begint met een persoonlijke afrekening van Bernauw, die claimt dat Hammer (onder andere) zijn boek Mysteries van het Lam Gods geplagieerd heeft om de ‘waargebeurde geschiedenis’ Satans Lied te schrijven. Het leentjebuur spelen bij andere bronnen is pikant, aangezien Hammer een mediabureau heeft dat content verzamelt van andere auteurs. Ook bijzonder is het feit dat Gezocht: codebrekers een heruitgave is van een eerder werk, Tranen van de wolf, zonder dat dit expliciet wordt gemaakt. Het onvermeld recycleren van content is wat Dan Brown ook deed in De Da Vinci Code (lees Het heilig bloed en de heilige graal maar eens), maar zonder claim op een daadwerkelijke schat.

Daarnaast vinden Bernauw en Pastora een merkwaardig verband tussen de Peter Schultz uit het verhaal van Hammer, en een Peter Schultz die als re-enactment acteur een voorliefde heeft voor nazirollen en actief is in het produceren en distribueren van neonazi propagandamateriaal; een verband tussen de Karl Hammer van Gezocht: Codebrekers,  een Karl Hammer die vertalingen maakt van SS ideologieën; en een Mark Harlem (anagram) die een spiritueel gezelschap leidt dat Maria Magdalena ooit beschermd zou hebben (let wel: dit was voordat dit het thema van de bestseller van Dan Brown zou worden). De vraag die dit oproept is: kunnen we de schrijver van Gezocht: Codebrekers beoordelen op wat hij ons zelf laat zien? Of moeten we een dieper verband zoeken?

Karl Hammer heeft ook een achtergrond als kunstfotograaf. Zelf geeft hij aan ‘imaginair realist’ te zijn, met een grote voorliefde voor mythologie en symboliek. Waar je na het lezen van De Hamer van Thor mee blijft worstelen is: is de man oprecht, en is het verhaal ook legitiem? Of hebben Bernauw en Pastora gelijk als ze beweren dat er een diepere laag achter dit verhaal verborgen is, en heeft het delen van de partituur een geheime agenda? Of is de man een charlatan die de suggestie kan wekken dat hij weet van bepaalde geheimen, terwijl hij ze gekopieerd en handig verhaspeld heeft uit beschikbare bronnen, en het allemaal een grote grap blijkt? Bernauw en Pastora’s argumenten wijzen op het tweede, maar hun vele sneren naar de belabberde kwaliteit van Hammers proza wijzen ook op het laatste. Het is aan de lezer van alle vier de delen om zijn eigen oordeel te vellen. 

Werner De Graaf, Utrecht

Ysa Pastora & Patrick Bernauw, De Hamer van Thor, vzw de Scriptomanen, 2015.
www.rauna.eu, www.bernauw.com, www.scriptomanen.org

De EenVandaag Publireportages & de Indiana Brown Story van Karl Hammer

Klik op de foto voor een groter beeld

Het Nederlandse nieuws- en actualiteitenmagazine EenVandaag pakt aan de vooravond van 12/12/12 uit met de spectaculaire en sensationele story van 'onderzoeksjournalist' Karl Hammer. Hij doet een oproep aan het grote publiek om te helpen bij het ontcijferen van een gecodeerde partituur die naar een nazi schat zou leiden, bestaande uit goudstaven en de persoonlijke diamanten van Adolf Hitler, en bedoeld om de nazi terreurgroep Werwolf mee te financieren. Er hangt zelfs een beloning aan vast voor wie de code weet te kraken en hem het goud en/of de diamanten kan tonen. Zelf hoeft Hammer daar allemaal niks van, hij is alleen geïnteresseerd in de rechten om het verhaal te vertellen en te verfilmen. 

Van een ernstig nieuws- en actualiteitenmagazine mag men verwachten dat het enige terughoudendheid en kritische zin aan de dag legt, wanneer een lokale Dan Brown komt aanzetten met een sterk verhaal, op een fel gehypete datum die voor rest geen uitstaans lijkt te hebben met het verhaal zelf. Of is er wel een verband? Het zal de gerespecteerde journalisten van EenVandaag worst wezen: de vervelende vraag, naar de relevantie om precies dit verhaal op deze datum te brengen, wordt niet gesteld. 

Nochtans zou dit niet meer of minder dan een fundamentele journalistieke reflex moeten zijn, aangezien het in wezen om een bisnummer gaat. Karl Hammer heeft over deze materie al eens een boek geschreven (De tranen van de wolf, 2007) en toen ook een oproep gedaan aan het grote publiek. Het boek en de in 2007 uitgeloofde beloning van 25.000 euro hebben niet de verhoopte stormloop op de boekhandel opgeleverd, zodat de onderzoeksjournalist de promotionele actie vijf jaar later nog eens overdoet. Hij brengt identiek hetzelfde boek uit onder een andere titel, Gezocht: Codebrekers, en ter gelegenheid van 12-12-12 lanceert hij opnieuw een beloning... zij het wel slechts van 12.000 euro. 

Wat doet deze bijna-subliminale Tau/Irminsul in EenVandaag?

Screenshot van Ignace Lepage, www.codebrekers.be

Bij zowat iedereen met een gemiddelde portie gezond boerenverstand, gaan op dit moment 12 alarmbellen tegelijk af. Niet zo bij de journalisten van EenVandaag. Zij maken een reportage, waarin ze geen enkele kritische vraag of kanttekening maken bij de Indiana Brown Story die Karl Hammer opdist. De partituur en het verhaal errond zijn beide afkomstig van ene Peter Schulz. Hammer vermeldt in zijn boek in een paar regels dat de man mogelijk een nazi sympathisant kan zijn en dat hij niet voor een of ander donkerbruin karretje gespannen wil worden... en daar moet de lezer het mee stellen. 

Heeft Hammer enig onderzoek gedaan naar deze Peter Schulz? We komen er niets over te weten. Als een Belgisch-Slowaakse jongedame, een industrieel ingenieur en een schrijver van historische faction thrillers de puur journalistieke reflex opbrengen om de naam Peter Schulz even te googelen, dan komen zij binnen de kortste keren uit bij een hele reeks artikel, o.a. verschenen in Der Spiegel (1996 en 2004), waaruit blijkt dat een virulent neonazi met die naam in de weer was met Werwolf terreurcellen (al dan niet in het kader van re-enactments). 

En, sterker nog, dat deze Peter Schulz van de naoorlogse Werwolf cellen in contact stond met ene Karl Hammer, zijnde het pseudoniem en de 'strijdnaam' van o.a. Gary Lauck, de Führer van de Amerikaanse NSDAP/AO, die vanuit zijn hoofdkwartier in Lincoln, Nebraska allerlei neonazi propaganda distribueert in Europa. 

En, om het plaatje compleet te maken, dat Karl Hammer pas in 2010 is gaan publiceren onder die naam, maar in 2006 zijn boek Satans Lied en in 2007 De tranen van de wolf nog uitbracht als Karl Hammer-Kaatee.  

 


Vindt u, als gemiddelde nieuwsconsument, het nu de hoogste tijd om een paar vervelende vragen af te vuren op Karl Hammer? Niet zo de journalisten van EenVandaag. Als Karl Hammer beweert dat een heel team van experten in allerlei disciplines de partituur hebben geanalyseerd en onderzocht op haar authenticiteit, geeft hij geen enkele naam van welke expert dan ook en toont hij geen enkel rapport terzake. Deze voor een zelfverklaarde 'onderzoeksjournalist' toch wel cruciale bewijsstukken ontbreken ook volkomen in zijn boek. Als blijkt dat hij ze niet kan voorleggen op een eenvoudige en toch wel fundamentele journalistieke vraag, zou de Indiana Brown Story van Karl Hammer meteen ontmaskerd worden als fictie. Het is bijgevolg een vraag die, andermaal, niet gesteld wordt door de 'journalisten' van EenVandaag.  Zij ontpoppen zich hiermee tot de waterdragers van Karl Hammer en geven een open forum aan welke verborgen agenda dan ook.

In de reportage doet Karl Hammer tussen 1'52 en 2'08 enkele opmerkelijke uitspraken: 'De pastoor (Otto dus) raakte in mei 1945 betrokken bij de Führerbunker, waar Bormann, Schwarz, Himmler... al die topfiguren zaten. En vandaar kreeg hij van Bormann... kreeg de aalmoezenier de opdracht... om een bepaald document mee te nemen.' - Het is geen journalist van EenVandaag die opmerkt dat er niet minder dan 4 historische blunders van formaat in deze ene zin zitten, het is een leraar elektriciteit en elektronica, codebreker Ignace Lepage. 

Ten eerste pleegde Hitler op 30 april zelfmoord, en zat hij 'in mei 1945' dus niet meer in zijn Führerbunker. Ten tweede deed Bormann al op 2 mei een uitbraakpoging, nadat Goebbels en Krebs de dag voordien zelfmoord hadden gepleegd. Ten derde heeft Himmler daar nooit 'gezeten', en ten vierde zat Schwarz, ook in het fictieve verhaal van Hammer & Schulz, in München. En zou Bormann helemaal geen reden gehad hebben om een gecodeerde partituur voor Schwarz de bunker uit te smokkelen, als zij daar al samen waren. 

Alsof dit alles nog niet erg genoeg is, wordt ook het vermoeden gewettigd dat nogal wat pittoreske beelden - met verborgen inhoud - aangeleverd, gemonteerd en/of bewerkt werden door Indiana Brown Hammer, die ooit als video-editor werkzaam is geweest voor AVRO.  Ysa Pastora heeft een hele 'rebus' gemaakt met beelden die onmiskenbaar niet over een nazi schat van goud en diamanten gaan, maar over heel iets anders. Ignace Lepage heeft het werk afgemaakt door de Irminsul te ontdekken op de kogel bovenop de zuil waar Karl Hammer de sneeuw van afveegt (zie screenshot). Zoals in De Hamer van Thor wordt aangetoond, is de Tau/Irminsul zowat de handtekening van Hammer: in zijn leven en werk verwijst hij er voortdurend naar. 

De Hamer van Thor (De Jacht op een Nazi Schat, #1) by Draft2Digital

Is deze hallucinante nieuws- en actualiteitsgeschiedenis hiermee afgelopen? Bijlange niet. Op 12/12/12 krijgt Karl Hammer eenzelfde open forum in De Volkskrant/De Morgen en slaagt journalist Bart Jungmann erin alle hierboven opgesomde fundamentele journalistieke reflexen te vergeten, en geen enkele voor Indiana Brown Hammer vervelende vraag te stellen. 'Waarom komt u er nu mee naar buiten?' lijkt alleen maar een vervelende vraag. 'Is toch een mooie datum: 12-12-12?' antwoordt Hammer. 'We moeten lang wachten voor er weer zo'n datum komt.' - Een beetje journalist zou hieruit concluderen dat hij zich voor een of ander commercieel karretje heeft laten spannen, temeer omdat Indiana Brown Hammer zegt dat hij al eens eerder identiek hetzelfde boek onder een andere titel heeft gepubliceerd, en toen 25.000 euro heeft uitgeloofd: 'Maar dat hebben we niet slim aangepakt destijds. Er was nauwelijks publiciteit.' - Of hoe journalistiek hier wordt verward met een publireportage, waarin stekelige vragen niet aan de orde zijn. Maar ja, Hammer bakt het zo lekker Indiana Brown, nietwaar.

En zo mag mag Indiana Brownie ook ongestoord zijn verkoopspraatje komen houden in Reyers Laat. Hij insinueert dat hij er - in 2004 zo ongeveer - een jaar over gedaan zou hebben om te verifiëren welk vlees hij in de kuip had met zijn informant, Peter Schulz. Opnieuw slagen een voltallige redactie én Lieven Van Gils erin de vraag te negeren waarom hij dan geen personalia geeft over zijn Peter Schulz. Die zou immers makkelijk kunnen verward worden met de neonazi van Werwolf die in 2004-2005 weer volop in de belangstelling stond, met artikels in Der Spiegel en The Telegraph. 

Een beetje onderzoeksjournalist had hier niet naast kunnen kijken, en uit voorzichtigheid zijn informant een schuilnaam gegeven, als die niet mocht verward worden met de neonazi Peter Schulz. Of er in een Lees Mij (zoals Hammers boek Gezocht: Codebrekers en zijn website er één heeft) op gewezen hebben dat zijn Peter Schulz niet dé Peter Schulz was van de verboden wapens, de neonazi propaganda, de Werwolf re-enactments, de oplichtingszaakjes met nazi reproducties en zo meer. Tegelijk zou een onderzoeksjournalist in zo'n Lees Mij van de gelegenheid gebruik gemaakt hebben, wanneer hij van Karl Hammer-Kaatee om welke reden dan ook toch transformeerde in Karl Hammer, om erop te wijzen dat hij niet dé Karl Hammer was. Je weet wel, de neonazi-strijdnaam die in één adem met deze Peter Schulz werd genoemd, als vertaler van onder meer een serie boekjes over SS-ideologie.

Maar niets van dat alles. Als Reyers Laat ook even onderzoeksjournalistje gaat spelen, is dat op de tune van Indiana Jones, zij het nu met Jef Neve aan de piano, die het wijsje van de partituur even mag spelen... Wie weet wat op die manier nog allemaal aan het licht gebracht wordt!... En zo wordt al wat zweemt naar min of meer ernstige journalistiek ingeruild voor... in het beste geval entertainment, of een stapje verder: voor de verborgen agenda van een 'onderzoeksjournalist' die erin slaagt zijn Browneske fictie te laten doorgaan voor Nieuwe Feiten. Waarna een collectief dat precies deze gang van zaken aanklaagt, door 'beroepsjournalisten' niet ernstig wordt genomen, en door EenVandaag tot zes maal toe vriendelijk wandelen gestuurd wordt.



Voor EenVandaag, dat toch al de volledige verantwoordelijkheid draagt voor deze commerciële hoax, volstaat één publireportage blijkbaar niet. Op 27 november 2013 komt het nieuws- en actualiteitenmagazine van AVRO nog eens terug op hetzelfde onderwerp, want na een jaar codebrekers.nl werd Hammer overspoeld met ideeën en oplossingen. "Ook wordt getwijfeld aan de authenticiteit van de documenten. Deze twee zaken zorgen ervoor dat Hammer de Facebook-pagina sluit,' lezen we op de website bij de reportage.

Over de twijfels die gerezen zijn, vernemen we niets in het nieuws- en actualiteitenmagazine. Het is ook geen aanleiding om een klein onderzoekje in te stellen naar de authenticiteit van het document, of naar de integriteit of beroepsernst van informant Peter Schulz en onderzoeksjournalist Karl Hammer, aan wie men nu een tweede reportage wijdt. Nochtans hebben wij uit zeer goede bron vernomen dat het sluiten van de Facebook-pagina te maken heeft met een artikel uit Der Spiegel (jaargang 1996) dat aan Karl Hammer werd bezorgd, en dat via een eenvoudige zoekopdracht door iedereen kan geraadpleegd worden op het web. Het artikel, weet je wel, waarin de link wordt gelegd tussen de naam Karl Hammer, een neonazi Peter Schulz en het extreemrechtse netwerk van de Amerikaan Gary Lauck, de NSDAP/AO, die o.a. de heroprichting bepleitte van Werwolf cellen in Europa.

In de reportage doet Karl Hammer een merkwaardige uitspraak: "Uit het verleden is bekend dat er in schilderijen en kunstwerken codes werden verborgen, met geometrische patronen en dat soort dingen. Fascinerend. Daar had ik nog niet eerder aan gedacht."   

Hoe geloofwaardig klinkt dit, als men in rekening neemt dat De tranen van de wolf oorspronkelijk verscheen in 2007, en dat hij het jaar voordien Satans Lied had gepubliceerd, waarvan het onderwerp precies de codes zijn in schilderijen en kunstwerken, met geometrische patronen en dat soort dingen.

Als vooral deze EenVandaag publireportages één ding bewezen hebben, dan wel dit: het schandelijke failliet van een eerlijke journalistiek, die verslag uitbrengt over feiten en niet over de fictie van een ex-medewerker.